وبلاگ
ترمومتر تماسی چگونه دما را اندازه میگیرد؟
ضخامت سنج برای تست خوردگی فلزات
آموزش تست خازن با مولتی متر
ترمومتر لیزری یا ترموویژن؛ کدام را بخریم؟
برای اندازهگیری دمای یک نقطه مشخص، یک ترمومتر لیزری میتواند در چند ثانیه عدد موردنظر را نمایش دهد. اما اگر بخواهید یک تابلو برق، موتور، دستگاه صنعتی یا سطح بزرگی را بررسی کنید و نقاط داغ و سرد را پیدا کنید، یک عدد بهتنهایی کافی نیست. اینجا ترموویژن کاربرد متفاوتی پیدا میکند و با ایجاد تصویر حرارتی، توزیع دما را در بخشهای مختلف نشان میدهد. پس انتخاب و خرید ترمومتر لیزری و ترموویژن بیشتر از آنکه به «بهتر بودن» یکی از این دو مربوط باشد، به نوع اندازهگیری و هدف شما بستگی دارد.
در ادامه تفاوت این دو دستگاه را از نظر نحوه اندازهگیری، دقت، سرعت، کاربرد، فاصله اندازهگیری و امکانات بررسی میکنیم. همچنین یک جدول مقایسه در اختیارتان قرار میدهیم تا مشخص شود برای اندازهگیریهای نقطهای، عیبیابی تجهیزات، بررسی تابلو برق، ساختمان یا کنترل دما کدام ابزار با نیاز شما هماهنگتر است.
ترمومتر لیزری و ترموویژن دقیقاً چه تفاوتی دارند؟
هر دو دستگاه از فناوری مادون قرمز برای اندازهگیری دمای سطح استفاده میکنند، اما اطلاعات متفاوتی در اختیار کاربر قرار میدهند. ترمومتر لیزری یا دماسنج مادون قرمز معمولاً دمای یک ناحیه مشخص را اندازهگیری میکند و نتیجه را بهصورت یک عدد نمایش میدهد. لیزر موجود در این دستگاه نیز بیشتر برای مشخص کردن محل هدفگیری است و خودش دما را اندازهگیری نمیکند.
ترموویژن یا دوربین حرارتی، تصویر حرارتی از یک محدوده ایجاد میکند. در نتیجه کاربر میتواند اختلاف دما در بخشهای مختلف را ببیند و نقاط گرم یا سرد غیرعادی را سریعتر پیدا کند. به همین دلیل، این دو دستگاه الزاماً جایگزین کامل یکدیگر نیستند و نوع کاربرد مشخص میکند کدام گزینه مناسبتر است.
مقایسه ترمومتر لیزری و ترموویژن در یک نگاه
| ویژگی | ترمومتر لیزری | ترموویژن |
|---|---|---|
| نوع خروجی | عدد دما | تصویر حرارتی و اطلاعات دمایی |
| محدوده اندازهگیری | یک نقطه یا ناحیه مشخص | یک محدوده و نقاط متعدد |
| پیدا کردن نقاط داغ | محدود | بسیار کاربردی |
| سرعت بررسی یک نقطه | بسیار بالا | بالا |
| بررسی یک سطح بزرگ | نیازمند اندازهگیریهای متعدد | امکان بررسی سریع در یک تصویر |
| عیبیابی حرارتی | برای بررسی نقاط مشخص | مناسب برای پیدا کردن الگوهای غیرعادی |
| ثبت تصویر | معمولاً ندارد | در بسیاری از مدلها دارد |
| تحلیل دمایی | سادهتر | پیشرفتهتر |
| سهولت استفاده | معمولاً ساده | نیازمند آشنایی بیشتر با تصویر حرارتی |
| هزینه خرید | معمولاً پایینتر | معمولاً بالاتر |
| کاربرد مناسب | کنترل سریع دمای نقاط مشخص | بازرسی و عیبیابی حرارتی |
تفاوت اصلی این است که ترمومتر لیزری به شما میگوید دمای این نقطه چقدر است؛ اما ترموویژن کمک میکند ببینید در کل این محدوده چه الگوی حرارتی وجود دارد.
چه زمانی ترمومتر لیزری انتخاب منطقیتری است؟
اگر بیشتر اندازهگیریهای شما روی نقاط مشخص انجام میشود، ترمومتر لیزری میتواند ابزار ساده و سریعی باشد. برای مثال، اگر بخواهید دمای سطح یک موتور، لوله، قطعه صنعتی یا بخشی از یک دستگاه را بهصورت دورهای بررسی کنید، لازم نیست حتماً تصویر حرارتی کامل داشته باشید.
یکی از مزیتهای این دستگاهها، سرعت استفاده است. کاربر دستگاه را به سمت هدف میگیرد و دمای سطح را دریافت میکند. برخی مدلها نیز امکاناتی مانند تنظیم ضریب تابش، ثبت بیشترین و کمترین دما و نسبت فاصله به نقطه یا D:S دارند. برای نمونه، بعضی ترمومترهای لیزری موجود در بازار نسبت D:S متفاوتی ارائه میکنند و این مشخصه مستقیماً روی اندازه ناحیهای که در فاصله مشخص اندازهگیری میشود اثر دارد.
بنابراین اگر هدف شما اندازهگیری سریع و تکراری دمای نقاط از قبل مشخصشده است، ترمومتر لیزری میتواند نیاز شما را بدون پیچیدگی یک دوربین حرارتی برطرف کند.
ترموویژن برای چه کارهایی کاربرد بیشتری دارد؟
ترموویژن زمانی اهمیت بیشتری پیدا میکند که محل مشکل را از قبل نمیدانید. فرض کنید یک تابلو برق را بررسی میکنید و نمیدانید کدام اتصال یا قطعه دمای غیرعادی دارد. با ترمومتر لیزری باید نقاط مختلف را یکییکی اندازهگیری کنید. اما دوربین حرارتی میتواند الگوی دمایی کل محدوده را در تصویر نشان دهد و پیدا کردن نقاط مشکوک را سادهتر کند.
این ویژگی در بازرسی تابلوهای برق، تجهیزات مکانیکی، موتور، ساختمان، سیستمهای گرمایشی و برخی فرایندهای صنعتی اهمیت دارد. برخی مدلهای ترموویژن علاوه بر تصویر حرارتی، قابلیت تعیین نقاط داغ و سرد، اندازهگیری چند نقطه، اندازهگیری میانگین یک ناحیه و ذخیره تصاویر را نیز دارند.
بنابراین اگر هدف شما پیدا کردن ناهنجاری حرارتی و بررسی توزیع دما است، باید هنگام خرید سراغ قابلیتهای تصویربرداری حرارتی بروید، نه فقط محدوده دمایی دستگاه.
برای عیبیابی تابلو برق ترمومتر بهتر است یا ترموویژن؟
در عیبیابی تابلو برق، دانستن دمای یک نقطه مشخص میتواند مفید باشد؛ اما همیشه محل مشکل از قبل مشخص نیست. در چنین شرایطی، ترموویژن میتواند با نمایش اختلاف دما در قسمتهای مختلف تابلو، نقاط مشکوک را راحتتر مشخص کند.
برای مثال، یک اتصال الکتریکی که نسبت به اجزای مشابه خود دمای بالاتری دارد، میتواند در تصویر حرارتی بهعنوان یک نقطه گرم دیده شود. سپس میتوان همان بخش را با روش مناسب بررسی و در صورت نیاز اندازهگیری دقیقتری انجام داد.
البته تصویر حرارتی بهتنهایی به معنی تشخیص قطعی خرابی نیست. شرایط بار، جنس سطح، ضریب تابش و فاصله اندازهگیری نیز باید در تفسیر نتیجه در نظر گرفته شوند. بنابراین در بازرسی حرفهای، تصویر حرارتی بیشتر یک ابزار برای پیدا کردن و بررسی ناهنجاریهای حرارتی است.
برای اندازهگیری دمای یک نقطه، ترموویژن لازم است؟
نه همیشه. اگر فقط میخواهید دمای یک نقطه مشخص را اندازه بگیرید، استفاده از دوربین حرارتی ممکن است امکاناتی بیشتر از نیاز شما داشته باشد. یک ترمومتر لیزری میتواند همین کار را سریعتر و سادهتر انجام دهد.
برای مثال، اگر تکنسین در یک مسیر مشخص هر روز دمای چند نقطه ثابت را کنترل میکند، ترمومتر لیزری میتواند برای این کار مناسب باشد. در چنین شرایطی، داشتن تصویر حرارتی کامل الزاماً مزیت ضروری محسوب نمیشود.
در مقابل، اگر علاوه بر عدد دما میخواهید بدانید اطراف نقطه موردنظر چه وضعیتی دارد، ترموویژن اطلاعات بیشتری در اختیار شما قرار میدهد.
آیا ترموویژن از ترمومتر لیزری دقیق تر است؟
نمیتوان فقط بر اساس نوع دستگاه گفت یکی همیشه دقیقتر است. دقت اندازهگیری به مشخصات مدل، شرایط محیط، فاصله، ضریب تابش سطح و نحوه استفاده بستگی دارد.
در ترمومتر لیزری، نسبت فاصله به نقطه یا D:S اهمیت زیادی دارد. اگر نقطه هدف کوچکتر از محدوده اندازهگیری دستگاه باشد، دمای محیط اطراف نیز میتواند روی نتیجه اثر بگذارد. بنابراین نباید صرفاً به نقطه قرمز یا نشانگر لیزر نگاه کرد و تصور کرد همان نقطه دقیقاً تمام ناحیه اندازهگیری است.
در دوربین حرارتی نیز رزولوشن حرارتی، IFOV، کیفیت لنز، فاصله از هدف و فوکوس اهمیت دارند. اگر یک قطعه کوچک از فاصله زیاد بررسی شود، ممکن است اندازه آن برای تفکیک حرارتی کافی نباشد. بنابراین هنگام خرید، مشخصات فنی و شرایط کاربرد را باید در کنار ادعای دقت دستگاه بررسی کرد.
D:S در ترمومتر لیزری چرا هنگام خرید مهم است؟
D:S یا نسبت فاصله به نقطه مشخص میکند دستگاه در یک فاصله مشخص چه اندازهای از سطح را اندازهگیری میکند. برای مثال، اگر دستگاهی D:S برابر 12:1 داشته باشد، بهصورت ساده یعنی در شرایط ایدهآل، فاصله اندازهگیری نسبت به اندازه نقطه حدود 12 برابر است.
هرچه نسبت D:S برای کاربرد شما مناسبتر باشد، امکان اندازهگیری هدفهای کوچک از فاصله مشخص بهتر میشود. اگر هدف کوچک باشد و دستگاه سطح بزرگتری را میانگین بگیرد، نتیجه ممکن است تحت تأثیر محیط اطراف قرار بگیرد.
بنابراین اگر قرار است دمای قطعات کوچک یا نقاطی که دسترسی مستقیم به آنها دشوار است اندازهگیری شود، D:S یکی از مشخصاتی است که قبل از خرید باید بررسی کنید.
در ترموویژن هنگام خرید به چه مشخصاتی توجه کنیم؟
برای خرید دوربین حرارتی، فقط محدوده دمایی را بررسی نکنید. رزولوشن IR یکی از مشخصات مهم است، زیرا تعداد پیکسلهای سنسور حرارتی روی میزان جزئیاتی که در تصویر دیده میشود اثر میگذارد.
حساسیت حرارتی یا NETD نیز اهمیت دارد. این شاخص نشان میدهد دوربین تا چه اندازه میتواند اختلافات کوچک دمایی را تشخیص دهد. همچنین میدان دید، حداقل فاصله فوکوس، نوع فوکوس و قابلیت ذخیره اطلاعات میتوانند بر کاربرد واقعی دستگاه تأثیر بگذارند.
اگر قرار است تصاویر برای گزارشهای فنی ذخیره شوند، قابلیت ثبت تصویر و دادههای دمایی نیز اهمیت بیشتری پیدا میکند. بعضی مدلهای حرفهای امکاناتی مانند اندازهگیری چند نقطه، ناحیه، تشخیص خودکار نقاط گرم و سرد و انتقال داده را ارائه میکنند.
آیا ترمومتر لیزری روی همه سطوح دقیق است؟
خیر. ضریب تابش یا Emissivity سطح یکی از عوامل مهم در اندازهگیری دمای غیرتماسی است. سطوح مختلف میتوانند تابش مادون قرمز را به شکل متفاوتی منتشر یا بازتاب کنند. به همین دلیل، سطوح براق و فلزی میتوانند چالش بیشتری برای اندازهگیری ایجاد کنند.
برخی ترمومترها امکان تنظیم ضریب تابش را دارند. این قابلیت در کاربردهای صنعتی میتواند اهمیت زیادی داشته باشد. برای مثال، بعضی مدلهای موجود امکان تنظیم Emissivity در بازه مشخص را ارائه میکنند.
پس هنگام خرید، فقط به محدوده دمایی یا عدد دقت توجه نکنید. بررسی قابلیت تنظیم Emissivity و مشخصات مربوط به فاصله اندازهگیری نیز ضروری است.
آیا ترموویژن میتواند داخل دیوار یا قطعه را ببیند؟
خیر. دوربین حرارتی دمای سطح را از طریق تابش مادون قرمز بررسی میکند و مانند دستگاه تصویربرداری با اشعه ایکس نمیتواند داخل دیوار یا قطعه را مستقیماً ببیند.
بااینحال، اگر یک تغییر دمای قابل توجه روی سطح ایجاد شود، دوربین حرارتی ممکن است الگوی آن را نشان دهد. برای مثال، اختلاف دمای ناشی از یک لوله گرم یا سرد در پشت دیوار میتواند در شرایط مناسب روی سطح قابل مشاهده باشد. بنابراین بهتر است ترموویژن را ابزاری برای مشاهده الگوهای دمایی سطح بدانیم، نه دستگاهی برای دیدن مستقیم داخل اجسام.
برای خرید، بودجه را صرف چه قابلیتی کنیم؟
اگر کاربرد شما فقط اندازهگیری نقطهای است، پرداخت هزینه برای قابلیتهای تصویربرداری گسترده ممکن است ضرورتی نداشته باشد. در این حالت بهتر است بودجه را روی مشخصاتی مانند D:S مناسب، دقت، محدوده دمایی موردنیاز و امکان تنظیم Emissivity متمرکز کنید.
اما اگر دستگاه برای عیبیابی تجهیزات، بررسی تابلو برق، ساختمان یا ثبت گزارشهای حرارتی استفاده میشود، امکانات ترموویژن اهمیت بیشتری پیدا میکنند. در این حالت، رزولوشن IR، NETD، فوکوس، قابلیت ثبت تصویر و امکانات تحلیل حرارتی باید در انتخاب مدل بررسی شوند.
به همین دلیل، قیمت بالاتر یک ترموویژن بهتنهایی نشان نمیدهد که برای همه کاربردها انتخاب مناسبتری است. باید مشخص شود دقیقاً چه اطلاعاتی از اندازهگیری نیاز دارید.
بالاخره ترمومتر لیزری بخریم یا ترموویژن؟
اگر هدف شما اندازهگیری سریع دمای نقاط مشخص است، ترمومتر لیزری میتواند ابزار سادهتر و کمپیچیدهتری باشد. این دستگاه برای کنترلهای روزمره و اندازهگیریهای نقطهای کاربرد زیادی دارد.
اگر میخواهید توزیع دما را ببینید، نقاط داغ و سرد را پیدا کنید، عیبیابی حرارتی انجام دهید یا تصاویر را برای بررسی و گزارش ذخیره کنید، ترموویژن امکانات بیشتری در اختیار شما قرار میدهد.
در بعضی فرایندهای صنعتی نیز این دو دستگاه میتوانند مکمل یکدیگر باشند؛ ابتدا ترموویژن برای پیدا کردن ناحیه غیرعادی استفاده شود و سپس ترمومتر یا روش اندازهگیری دیگری برای بررسی نقطه مشخص به کار رود.
بنابراین قبل از خرید، ابتدا مشخص کنید که به یک عدد دما نیاز دارید یا تصویری از الگوی دمایی یک محدوده. همین تفاوت ساده میتواند مسیر انتخاب دستگاه را مشخص کند.
خرید ابزار اندازه گیری
اگر قصد خرید ابزار اندازه گیری از جمله ترمومتر لیزری را دارید، انتخاب دستگاهی با دقت بالا، محدوده اندازهگیری مناسب و کیفیت ساخت مطلوب اهمیت زیادی دارد. مجموعه نیروسنجش با ارائه تجهیزات تخصصی اندازهگیری، محصولاتی مانند ضخامت سنج و ترمومتر تماسی را برای کاربردهای صنعتی و حرفهای عرضه میکند. انتخاب صحیح ابزار اندازهگیری متناسب با نیاز، باعث افزایش دقت نتایج و بهبود فرآیندهای کنترل و بررسی خواهد شد.
سخن آخر
ترمومتر لیزری و ترموویژن هر دو برای اندازهگیری غیرتماسی دما استفاده میشوند، اما اطلاعاتی که ارائه میکنند یکسان نیست. ترمومتر لیزری بیشتر برای اندازهگیری سریع یک نقطه یا ناحیه مشخص کاربرد دارد، در حالی که ترموویژن تصویر حرارتی ایجاد میکند و امکان بررسی اختلاف دما در بخشهای مختلف را فراهم میسازد.
بنابراین هنگام خرید ترمومتر لیزری و ترموویژن، به جای مقایسه صرفاً قیمت یا محدوده دمایی، کاربرد اصلی خود را مشخص کنید. برای اندازهگیریهای نقطهای، مشخصاتی مانند D:S، دقت، محدوده دما و Emissivity اهمیت دارند. برای ترموویژن نیز رزولوشن IR، NETD، فوکوس، میدان دید و قابلیتهای تحلیل و ذخیره تصویر باید بررسی شوند. در نهایت، دستگاه مناسب همان ابزاری است که اطلاعات موردنیاز شما را با سطح دقت و امکانات متناسب با کارتان ارائه دهد.
